Genetica bij Witbuikegels is nooit goed onderzocht. Er was een overzicht met een paar gegokte genen, maar die is nooit van de grond gekomen. In 2015 besloten wij daarom om een onderzoek op te zetten in genetica, om uiteindelijk een goede, onderzochte, duidelijke kleurengids te krijgen.

Waarom is kennis van genetica zo belangrijk?

De soort is gebasseerd op een kleine groep egels die vanuit het wild geëxporteerd zijn, om als huisdier te houden. Al onze egels stammen van deze groep egels af en dat maakt het een erg kleine, onstabiele genenpool. Als je gaat fokken met een onstabiele genenpool, creëer je een soort met veel gezondheidsproblemen. Dat zien we ook bij Witbuikegels. WHS, diabetes, nierproblemen, enzovoorts, zijn problemen die bekend zijn in de soort.

Uiteindelijk, als er gefokt wordt met een kleine en onstabiele genenpool, beginnen de lijnen te ontwikkelen en na een paar jaar worden ze stabiel. Maar de gezondheidsproblemen blijven en na al die tijd, weet eigenlijk niemand meer waar de problemen precies zijn begonnen. Kwamen ze tegelijk met een nieuwe kleurmutatie of is het een algemene zwakheid? Niemand weet daarop het antwoord. En dat is waar genetica uitkomst biedt. Als de genen bekend zijn die de kleur bepalen, dan kan een nieuw onderoek gestart worden. Een onderzoek waarin een lijst met problemen wordt verzameld en welke kleuren de egels hebben. Met zo’n lijst is het een simpel zoekspel om dat ene kleine puzzelstukje te vinden en te zien of sommige problemen verooraakt worden door kleurgenen of dat de problemen typische zijn voor egels. Misschien zelfs specifieke zwakheden van slechts één soort: Witbuikegels!

Door uit te sluiten dat kleurgenen de ooraak zijn van de problemen, kan de gezondheid van de volgende generatie verbeterd worden en daardoor uiteindelijk de gezondheid van de hele soort in gevangenschap. Nou. als het zo simpel is… 😉

Heb je een voorbeeld?

Jazeker! Er zijn meerdere voorbeelden, maar we zullen ‘Megacolon’ bij ratten als voorbeeld nemen. Megacolon is een erfelijke darmziekte. Het is een defect van de zenuwen tussen de darmen en de hersenen, met als gevolg dat er geen controle meer is over de darmen.De symptomen kunnen verschillen, maar de uitkomst is bijna altijd het zelfde: het ritten overlijdt.

Megacolon is een erfelijke aandoening, maar ratten met een witte vacht hebben meer kans om het te krijgen. Het is aannemelijk dat de verstoring in de productie van het pigment -wat gewoonlijk is bij husky ratten, zij verzilveren tijdens het opgroeien- ook effect heeft op het formeren van het darmkanaal. Het ritten dat is geboren, heeft daardoor geen normale darmfunctie en kan niet ontlasten. Met alle gevolgen van dien.

Fokkers zijn op de hoogte van het feit dat husky rittens meer kans hebben op deze darmziekte en observeren de rittens constant. Als er een nest is geboren met rittens die deze ziekte hebben, zullen fokkers de bloedlijn stoppen en niet meer fokken met deze lijn. Op deze manier blijven de lijnen gezond.

Husky ratten – Foto’s van Danielle Olree.


In dit hoofdstuk

We hebben een aantal subpagina’s gemaakt om genetica uit te leggen op een leuke en makkelijke manier. Op deze manier kun je alles leren over genetica en hoe het te gebruiken tijdens het fokken.


Wat is genetica?

dna-163466_640Genetica is de wetenschap van het uitleggen en verklaren van erfelijkheid. Organismen kunnen eigenschappen overbrengen naar hun nakomelingen. Deze eigenschappen kunnen een generatie of zelfs twee overslaan, afhankelijk van de verervingsvorm (zie: verervingsvormen), maar gaan altijd van ouder naar kind. Alle erfelijke eigenschappen samen noemen we het genotype.

Leer meer


Genotype en fenotype

imgp1907Het genotype is het pakket van alle erfelijke eigenschappen bij elkaar. Alle eigenschappen die het uiterlijk, gedrag en andere zichtbare eigenschappen worden het fenotype genoemd. Omdat niet alle eigenschappen erfelijk zijn, zijn genotype en fenotype twee verschillende aspecten. Terwijl het genotype over alles wat erfelijk is gaat, is het fenotype het resultaat van het genotype plus de omgeving van het organisme.

Gedetailleerde uitleg


Verervingsvormen

deoxyribonucleic-acid-1500076_640Er zijn verschillende manieren van overerving van eigenschappen.

Dominant, recessief, co-dominant, incomplete dominantie, geslachtsgebonden overerving en als al deze zijn geweest dan spelen modifiers ook nog een rol.Maar hoe werken al deze vormen van vererving? We zullen je alles hierover leren op de speciale pagina hierover.

Bekijk alle verervingsvormen


Genen van de Witbuikegel

img_8721Om een volledig overzicht te maken van alle genen binnen de soort, die verantwoordelijk zijn voor de kleuren en patronen, hebben we hier een aparte pagina voor gemaakt. Hierin staat ook uitgelegd hoe elk gen vererft, hoe het de aanmaak van pigment beïnvloed en alle andere dingen die je er over moet weten.

Naar de pagina


 Hoe maak ik een genetische berekening?

gencrossAls je weet welke genen jouw egels hebben en je wilt weten welke kleuren de jongen krijgen, dan is het handig om te weten hoe je een genetische berekening maakt. Hou de verervingsvormen goed in het achterhoofd, want anders kan je de genetische codes van de jongen niet vertalen naar kleuren.

Check de uitleg!