Short facts

Breed ripe:                              6 weeks
Breed suitable female:           First mating between 6-12 months and 350 grams
Breed suitable male:              From age of 4-6 months and 300 grams
Breeding pauze:                     A minimum of 4 months from birth of the litter
Gestation:                                34 to 46 days
Birthweight:                            Approx. 10 grams
Eyes open:                               Between 14-18 days
Seperate by gender:               5 to 6 weeks
Moving out:                             8 weeks
Moving weight:                       A minimum of 180 grams

If it’s your first time having a litter, ask an experienced breeder to advise and guide you. This chapter is a guideline of possibilities and issues that could happen. Advice and rules depend and differ per country and per breeder, so prevent issues and let someone teach you.SONY DSC

Photo by Hedgery of the High Moors


Mating

To reproduce, there has to be a mating first. Above all, it’s important to think about the risks and what you are expecting of a litter and what kind of future the hoglets are going to have. Also, you have to mate the right parents and know what you’re up to while the hoglets are growing up. Read the chapter thouroughly.

The right parents

If the litter is either to breed further with or it’s a one time occurence, finding the right parents is very important. They have to be unrelated to eachother. This means that you would have to know the background on both parents and know that they don’t share any  ancestors.

Apart from that they have to be on good age and weight. A male has to be at least 4 months, preferably older, and weigh a minimum of 300 grams to do a good mating. In many countries the minimum age for a male is 6 months. A female should be at least 6 months and weigh 300 grams to do a mating, but can’t be above 12 months on her first litter. That is because the hips grow towards eachother above 12 months and this could mean death for both mother and hoglets.

And ofcourse, you would have to know if there are any kind of health issues in the line. If a grandpa, grandma, cousin or other relative have issues, these can be heriditary and cause issues in your litter. Think about this properly and always ask about these things at the breeder you bought your hedgehogs from.

Mating ritual

Bij een dekking zet je de vrouw bij de man in het verblijf. Op deze manier is de vrouw vooral bezig met het nieuwe terrein en maakt de man meer kans. Het mannetje is op bekend terrein en zal zich dan ook vooral bezighouden met de vrouw op ‘zijn terrein’. Soms kun je de dekking op neutraal terrein doen (zoals in de video), bijvoorbeeld als de man erg dominant is of van geen ophouden weet tijdens het dekken en het vrouwtje blijft opjagen na verschillende geslaagde dekkingen.

Wanneer de man doorheeft dat de vrouw gedekt kan worden, zal hij haar achterna blijven zitten en proberen te lokken met een lokroep. Deze lokroep klinkt als een harde piep en dit ritueel kans soms uren duren. De vrouw zal weg lijven lopen tot ze er flauw van is en uiteindelijk toegeeft. Ze gaat dan plat op de buik liggen en zich overgeven zodat ze man kan dekken. Hierbij grijpt hij zich vast in de stekels en klemt zich met de voorpoten vast aan de heupen van de vrouw.
Als de vrouw wegloopt zal de man er alles aan doen om de positie te behouden. Hij kan zich hier flink bij verwonden. Daarom is het verstandig om tijdens de koppeling een oogje in het zeil te houden. De koppeling kan bij sommige mannen in één avond klaar zijn, maar het kan ook zijn dat de dieren wat langer de tijd nodig hebben. De algemene regel is dan om ze maximaal twee weken samen te houden voor de vrouw apart kan worden gezet.

Gestation

Ongeveer 10 dagen na de dracht kun je zien dat de vrouw in gewicht aankomt. Soms gaat het met 10 gram per dag, andere vrouwen komen maar 2 gram per dag aan of merk je nauwelijks dat ze aankomen. Weeg de vrouw in elk geval elke dag, vanaf de eerste dag dat ze gekoppeld wordt met de man.

De zwangerschap, die ook de dracht wordt genoemd, duurt 34 tot 46 dagen. Vrouwen met eerste nestjes kunnen soms eerder bevallen, maar nooit eerder dan 30 dagen. Vanaf de eerste dag van de koppeling geteld is de vrouw uitgerekend vanaf dag 34. Zo kun je altijd rond de bevalling plannen en weet je ook wanneer ze zou moeten bevallen en of ze te vroeg of over tijd is. Of weet je dat ze niet goed gedekt is en een nieuwe koppeling kan worden gedaan. Doe een koppeling echter pas een week na dag 46, zodat je echt 100% zeker weet dat de vrouw niet alsnog bevalt tijdens een nieuwe koppeling. Dit zorgt voor veel meer stress en de kans dat de vrouw de kleintjes doodbijt en de man verwond is dan erg groot.

Er is nog geen gemiddelde bekend hoeveel zwangere vrouwen aankomen binnen de soort, dus houdt haar goed in de gaten. Als ze tijdens de dracht veel gewicht verliest nadat ze eerst aankomt kan er iets mis zijn, houdt haar dus tijdens de hele dracht goed in de gaten en weeg haar bij voorkeur dagelijks om het bij te houden en tijdig in te kunnen grijpen.


Giving birth

De bevalling begint eigenlijk al twee dagen voor de geboorte van de kleintjes. Maar ondanks dat je de eerste tekenen dan al kunt zien, zul je toch nog even moeten wachten.

Mucous membrane

Ongeveer 48 uur voor de bevalling zelf, verliest de moeder een slijmprop. Dit is het eerste teken dat de bevalling in gang gezet wordt. Vaak zie je deze slijmprop niet en soms eet de moeder deze ook op voor extra eiwitten. Je merkt het niet in gewicht, maar gelukkig hoef je hier verder zelf ook niks mee te doen. Een slijmprop is wat slijmerig en bloederig en goed herkenbaar als je het geluk hebt er één tegen te komen.

De moeder kan na het verliezen van de slijmprop ineens heel onrustig worden en haar nest willen verplaatsen. Laat haar vooral haar gang gaan en zorg voor voldoende nestmateriaal.

Birth

Pas een paar uur voor de bevalling zelf, breken de vliezen en begint de bevalling dus echt. Meestal kun je in de bodembedekking een vochtvlek zien met wat bloed. Soms heb je het niet door en weeg je haar precies na het breken van de vliezen, dan merk je vaak dat ze 10 tot 30 gram lichter is dan de dag er voor. Een bevalling kan heel snel gaan, maar kan gerust tot 12 uur lang duren.

Na het breken van de vliezen, krijgt de moeder weeën en zal ze zichtbaar bezig zijn met het schoonmaken van haar vulva. Soms komt er vooraf bloed vrij bij de weeën. Dit kan geen kwaad, maar houdt in de gaten dat het niet teveel is en dat het er helderrood uit ziet. Tijdens de bevalling blijven kijken en spieken kan geen kwaad, maar pak haar niet op en zeker eventuele kleintjes die geboren zijn is verstand om vanaf te blijven.

Foto’s door Sweet Spiky Hedgies

Sweet Spiky Hedgehogs heeft een echo laten maken bij een zwangere egel, waarbij  vier kleintjes te tellen zijn. In de nabije toekomst zal zij in samenwerking met haar dierenarts een zwangere egel blijven volgen tijdens de hele zwangerschap vanaf de 8e dag na de dekking. Bij de echo is goed te zien dat de kleintjes in een eigen vruchtzak zitten en niet in één gezamenlijke vruchtzak. Hierdoor kan het bij de bevalling zo zijn dat er tussen de bevallingen van de kleintjes een lange tijd zit. Soms kan de hele bevalling wel 2 dagen duren! Het is bij problemen tijdens de bevalling dus ook erg van belang om te controleren of er nog lege vruchtzakken in de baarmoeder zitten of een vruchtzak met een dood jong. Als deze niet zelf worden uitgeperst, kunnen ze gaan ontsteken en dit kan voor de moeder levensgevaarlijk zijn!

Het kan zijn dat geboren kleintjes de eerste uren door het hok liggen. Moeder blijft niet tijdens de bevalling stil liggen, maar zal door het verblijf heen lopen. Het kan geen kwaad dat ze een tijdje buiten het nest liggen, zolang moeder ze na een paar uren maar versleept en bij de kleintjes gaat liggen. Eventueel als een kleintje te lang buiten het nest ligt, kun je proberen met een lepeltje door de bodem te gaan om de geur van het verblijf er op te krijgen en het kleintje daarmee oppakken en in het nest leggen. Als de moeder het jong buiten het nest blijft leggen, zal het niet gezond zijn en is het beter om het jong te laten liggen: moeders hebben een diep instinct en ongezonde jongen worden buitengesloten om gezonde jongen meer ruimte te bieden. Soms wordt een jong dan ook doodgebeten en soms zelfs volledig opgegeten.

First day

De eerste dag is erg stressvol en pijnlijk voor moeder, maar ook zeker voor moeders met een eerste nest is het nog erg uitvogelen hoe dat nou moet, zo’n nest opvoeden. Hoewel je gerust een oogje in het zeil kunt houden voor eventuele problemen, is het beter om ze verder met rust te laten. Als je vooraf ziet dat de  moeder gaat bevallen, kun je voor die tijd gerust nog even voeren zodat het na de bevalling niet meer hoeft.

Even snel het nest in kijken om te zien of alle kleintjes gezond zijn en moeder bij ze ligt is geen probleem, maar raak de kleintjes niet aan en doe het snel. Als moeder er niet van gediend is, laat ze dan met rust om te voorkomen dat ze de kleintjes uit stress doodbijt.

De kleintjes worden kaal, blind en doof geboren. Na een paar uur komen de eerste stekeltjes door de huid prikken, ze worden dus met stekels onder de huid geboren om de baarmoedermond van de moeder niet te beschadigen. Bij de geboorte zit elk kleintje in een aparte vruchtzak, die bij de bevalling door de moeder wordt opengescheurd en opgegeten. Het kleintje wordt dan ook schoongemaakt door de moeder zodat het kan ademhalen.


First weeks

Week 1
Day 1-7

In deze eerste week wordt de pigment in de huid aangemaakt en krijgen de jongen ook hun eerste gekleurde stekeltjes. Ze groeien nog niet zo snel, maar komen toch ongeveer 1 a 2 gram per dag aan.

 Week 2
Day 8-14

Ze ontwikkelen de eerste haartjes op hun huid, waarbij het masker het best te zien is. Ook in deze week krijgen ze nieuwe stekels die wat harder zijn en meer kleur hebben.

 Week 3
Day 15-21

In deze week openen ze hun open en ook hun gehoorgangen gaan open. Hun nageltjes worden sterker en ze zullen langzaam gaan rondlopen in het verblijf De vacht is nu goed ontwikkeld.

Week 4
Day 22-28

Ze leren in deze week zelfstandig te eten. Ze leren van mama hoe ze zich moeten schoonmaken en krijgen ook weer nieuwe stekels. Ze hebben ook een groeispurt in deze week nu ze nog bij mama drinken en daarnaast ook zelfstandig eten.

Week 5
Day 29-35

In deze week komt hun hormoonhuishouding langzaam op gang, wat betekend dat ze vruchtbaar zijn. Alles is nog een beetje ongeregeld, dus ze zullen nog niet gaan dekken. Toch is het verstandig om in deze week de mannen en vrouwen te scheiden.

Week 6
Day 36-42

In deze week krijgen ze weer nieuwe stekels. Hun tanden en kiezen zijn nu allemaal door, al eten ze al een tijdje zelfstandig. Hun vacht op de oren ontwikkelt nu ook goed en als je een Snowflake egeltje hebt, kun je vanaf nu ook zien dat hij of zij wat witter wordt.

 Week 7
Day 43-49

De jongen groeien gestaag door, maar buiten dat valt er niet zoveel aan ze te zien. Toch ontwikkelt hun reukvermogen zich nog steeds en wordt hun zicht ook nog iets beter. Ze krijgen ook iets meer controle over hun spieren en zullen hun stekels dus wat makkelijker plat leggen.

Week 8
Day 50-56

In deze week zijn ze eindelijk helemaal volgroeid, al zal hun hormoonhuis-houding nog wel even door blijven ontwikkelen. Buiten dat ze goed groeien, zie je niet zo veel verschil. Aan het eind van deze week mogen ze naar hun nieuwe huisjes.

Week 9
Day 57-63

Al zullen de meeste jongen nu wel verhuizen naar hun nieuwe huisjes, groeien ze nog wel een tijdje door. Ze krijgen in deze week weer een nieuwe verstekeling, deze kan zo heftig zijn, dat er kale plekken ontstaan bij sommige egels. Het wordt ook wel de ‘puberverstekeling’ genoemd.


Seperate by gender

Als de kleintjes 5 tot 6 weken oud zijn, worden ze vruchtbaar en moeten ze worden gescheiden op geslacht. Het liefst haal je moeder op deze leeftijd ook bij de kleintjes vandaan, want ze zal ze aardig zat zijn na zo veel weken. Eigenlijk heb je dus minimaal drie verblijven nodig op dit punt, of eigenlijk vier: één voor de vader van het nest, één voor de moeder, één voor de mannelijke jongen en één voor de vrouwelijke jongen. Hieronder kun je het verschil zien tussen een mannetje en een vrouwtje. Het is vrij makkelijk te zien, maar voor het gemak hebben we foto’s gebruikt van jongen van ongeveer 2 a 3 weken, zodat je de vacht nog niet ziet.

Male

Een mannetje heeft de geslachtsdelen ver uit elkaar. De anus zit bijna tegen de stekels aan en de penis zit bijna halverwege de buik.

 

Female

Een vrouwtje heeft de geslachtsdelen bijna tegen elkaar aan. De anus zit bijna tegen de stekels aan, net als bij een man. De vulva zit er gelijk boven.

 


Moving out

Als een jong acht weken oud is of wanneer ze voor die tijd al 180 gram wegen, mogen de jonge egels verhuizen. Dan hebben ze een goed afweersysteem ontwikkeld en kunnen ze wat meer hebben. Op de leeftijd van 8 weken, moeten ze minimaal 140 gram wegen om te mogen verhuizen. Dit is omdat ze anders een zwak afweersysteem hebben en veel problemen kunnen krijgen. Als ze nog geen 140 gram wegen op de leeftijd van 8 weken, kun je beter wachten tot ze in gewicht wat meer aan komen. Zorg dus dat je gedurende het opgroeien het gewicht dus goed in de gaten houdt.

Searching for owners

Al op een redelijk jonge leeftijd, kun je op zoek naar nieuwe eigenaren voor de kleintjes. Vanaf twee weken kun je de jongen al oppakken en kun je al redelijk zien welke kleur ze krijgen en welk jong je zelf zou willen houden. Vanaf die leeftijd kun je dus al jongen laten reserveren.

Zorg wel dat je goed weet naar wie welk jong verhuisd, in wat voor verblijf ze terecht komen en of de nieuwe eigenaar wel goed ingelezen is over deze dieren.

What’s moving with them?

Als fokker (ook wanneer je slechts één nestje hebt) ben je volgens de Wet Dieren verplicht om schriftelijke informatie mee te geven bij de verkoop van een dier. Dit geldt dus ook voor Witbuikegels. Zorg dus dat je vooraf een caresheet hebt geschreven en uitgeprint, die je mee kunt geven aan elke nieuwe eigenaar.

Als je informatie over de ouders en eventueel de grootouders hebt, dan kun je een stamboom maken en meegeven. Dit is voor nieuwe eigenaren leuk om te hebben en voor jezelf als fokker makkelijk om bij problemen, te kijken waar ze vandaan kunnen komen als je elk kleintje een stamboomnaam geeft. Voor fokkers onderling zijn stambomen essentieel om te kijken of nieuwe egels verwant zijn aan de eigen dieren.

Een zakje voer voor de eerste dagen is goed om mee te geven, zodat de egel rustig overgewend kan worden aan het nieuwe voer bij de nieuwe eigenaar. Vertel de nieuwe eigenaar ook welk voer je zelf voert, mocht hij of zij hetzelfde voer nog even door willen voeren.

Een speeltje of kleedje met nestgeur, is ideaal om de egel aan zijn nieuwe omgeving te laten wennen.

Moment of moving

Als een egeltje wordt opgehaald is het fijn om de ouders van de dieren te kunnen laten zien en wat over ze te vertellen. Zo weet de nieuwe eigenaar een beetje welke ouders er bij hun kleintje hoort en wat voor karakter ze kunnen verwachten van het egeltje.
Ook is het goed om de nieuwe eigenaar de mogelijkheid te geven om vragen te stellen.
Zorg dat je het speeltje of kleedje bij het ophalen, gelijk al in de vervoersbox legt. Zo heeft het egeltje onderweg ook al iets vertrouwds bij zich.


Issues

Bij het voortplanten komen ook erg veel problemen om de hoek kijken. Natuurlijk wil je ze zoveel mogelijk voorkomen, maar niet alles is zo makkelijk en het is ook lang niet altijd mogelijk om het te voorkomen. Daarom is dit deel van de pagina ingericht voor alle voorkomende problemen, hun oorzaken en de gevolgen. Dan weet je als fokker gelijk waar je op kunt letten en wat te doen als het onverhoopt wel gebeurd.

De meeste problemen zijn erg naar om te zien, daarom plaatsen we geen schokkende foto’s en video’s in dit deel van de website. Maar lees het vooral goed door.

Problems in advance

Foto door Hedgery of the High Moors

Related lines

Moeder op zoon, vader op dochter. Dat zijn meestal de gedachten die je als beginnende fokker hebt bij het verhaal over incest of inteelt. Maar hoewel die combinaties er bij horen, gaat het verhaal nog een stukje verder. Een vrouw die pas na drie generaties twee dezelfde ouders heeft in een stamboom, heeft nog steeds inteelt en kan nog steeds voor grote problemen zorgen. Het liefst heb je een stamboom dus zo lang mogelijk, zodat je de inteelt zo nauwkeurig mogelijk kunt uitrekenen. Het begint daarmee dat de combinatie moeder x zoon, vader x dochter en broer x zus 50% inteelt heeft. Nicht x neef is 25% en ga zo maar door. Pas onder de 2% is het geaccepteerd onder fokkers om inteelt toe te passen en is het in principe ‘veilig’, al kunnen zich altijd problemen op doen. Onder de 2% inteelt noemen we lijnteelt. Dat is de grens waarop het geaccepteerd toegepast wordt. Welke problemen er opduiken bij inteelt is verschillend, maar vaak gaat het om erfelijke afwijkingen die altijd gezien moeten worden door een dierenarts, wanneer de jongen het overleven:

  • Nierafwijkingen
  • Leverafwijkingen
  • Schildklierproblemen
  • Misvormde jongen

Hoe dichter bij de 0% inteelt hoe beter het is en hoe minder problemen in het algemeen, mits je een goede selectie aanhoudt. Hoewel af en toe een nestje met lijnteelt ook juist voor goede, sterke en gezonde lijnen kan zorgen en dus zeker niet altijd verkeerd is. Maar als beginner kun je het beter niet doen.

No click while pairing

Bij het koppelen van een man en vrouw, kan het zijn dat er geen klik is en het vrouwtje blijft wegrennen. Meestal zal ze na een paar uur wel ingeven en neemt er een dekking plaats, maar het kan ook zijn dat dit niet gebeurd. Op zich geeft dit niet zoveel problemen, anders dan dat de vrouw niet drachtig raakt. Meestal heeft het echter wel te maken met een ander probleem dat er voor zorgt dat ze niet gedekt wil worden. Het kan door stress zijn, maar het kan ook door gezondheidsproblemen komen. Het beste kun je in zo’n geval nog één keer proberen na twee weken rust en als ze dan weer niet wil, is een controle door een dierenarts misschien wel handig. Maar het kan ook zijn dat ze simpelweg geen klik heeft met de man en hem nooit zal laten dekken. Dan kan het zijn dat het met een andere man wel meteen lukt.

Man stays stuck during mating

Het kan gebeuren dat een man tijdens de dekking met zijn penis vast blijft zitten in de vulva van de vrouw. In vrijwel alle gevallen eindigt dit met een bloederige afloop en is een amputatie van het geslachtsdeel door een dierenarts nodig. En in de meeste gevallen is dit heel simpel te voorkomen. De man moet goed op gewicht zijn (minimaal 300 gram, liefst boven de 320 gram) en niet te jong ingezet worden (minimaal 4 maanden).

Man injured while mating

Verwondingen tijdens het koppelen of de dekking zijn ook voorkomend. Het kan zijn dat het vrouwtje de pogingen voor een dekking zat is en hem aanvalt in plaats van weg rent. Maar het kan ook zijn dat de man bezig is met de dekking en de vrouw blijft rennen. De man bijt zich dan vast in de stekels en zal met zijn voorpoten proberen nog mer houvast te zoeken in de stekels. Zowel de poten als de bek kunnen dan flink beschadigd raken. Meestal gaat dit echter goed en kun je eventuele wonden behandelen met een badje met biotex of natuurzuivere soda. Dit houdt de wond schoon en een ontsteking kun je er dan prima mee vermijden. Dit prikt wel enorm en is heel ongemakkelijk voor ze. Houdt tijdens een dekking dus altijd goed een oogje in het zeil!

Problems during gestation

Foto door Hedgery of the High Moors

Absorption/miscarriage

Als de vrouw eenmaal drachtig is, kan het zijn dat ze eerst een hele tijd in gewicht aankomt en ineens weer zakt en er niks gebeurd. Meestal zijn de foetussen dan geabsorbeerd en zal ze slomer worden en soms hevig ziek. Controle door een dierenarts is dan wel zo handig om te kijken of er nog kleintjes in haar buik zitten die nog wel leven of dat ze echt helemaal leeg is en het lichaam bezig is met het verwerken. Ook kan het zijn dat ze een miskraam heeft gehad of krijgt. Dan zul je bij haar vulva bloed gaan zien en in het zaagsel (zie foto) en kan het zijn dat je zelfs kleine foetussen ziet liggen. In dit geval is het noodzaak om een dierenarts in te schakelen, om verdere problemen te voorkomen.

Uterine inflammation

Bij een baarmoederontsteking voor, tijdens of na de dracht zul je merken dat de vulva wat gezet is, rood is en soms bloed verliest. Ook kan het zijn dat de vrouw laat zien dat ze pijn heeft en/of het zogen van de jongen vermijdt. Ga hiermee altijd naar een dierenarts!

Mocht de ontsteking over zijn, dan zijn er twee opties over om herhaling te verkleinen of volledig te voorkomen. Voorkomen kan door de vrouw te laten castreren en daarbij de baarmoeder weg te laten halen. Echter, zijn operaties altijd een groot risico bij zulke kleine dieren. De andere optie is zo snel mogelijk weer een nest laten krijgen, met of zonder kleine pauze. Dit klinkt natuurlijk heel onlogisch, maar door een nieuwe dracht wordt de baarmoeder door het lichaam volledig gereinigd en zo dus ook de kans op nieuwe infecties verkleint. Doe dit natuurlijk niet op het moment dat de dame boven de 12 maanden is, je geen ervaring met nesten hebt en/of het haar eerste nest zou zijn. Deze optie is dus eigenlijk alleen voorbehouden aan ervaren fokkers. Je kunt het ook op zijn beloop laten na de behandeling, maar houdt er rekening mee dat de kans op herhaling dan wel aanwezig blijft.

Weight issues

Als de vrouw niet zwaar genoeg is voor een nest (minimaal 350 gram), kan ze flinke problemen krijgen tijdens de dracht. Ook dit kan een aanleiding zijn voor een absorptie of miskraam, maar er is meer. Het kan zijn dat ze de dracht volstaat, maar uiteindelijk zelf overlijdt omdat de jongen in de baarmoeder alle voedingsstoffen en energie wegnemen. Liever een egel die iets te dik en drachtig is, dan iets te dun. De reserves hebben ze hard nodig bij de dracht en het zogen. Voer haar dus tijdig kittenvoer (tijdens de twee weken koppeling al) en voer gevarieerd!

Als de man of vrouw te vroeg de dekking doen (vrouw minimaal 6 maanden oud, mannen minimaal 4 maanden oud), kunnen bovenstaande problemen ook voorkomen. Het lichaam is dan nog druk aan het groeien, maar moet ook energie leggen in de ontwikkeling van de jongen. In dit geval is zelfs kittenvoer en een gevarieerd aanvullend dieet niet afdoende en is het risico op overlijden van de moeder erg groot. Bij mannen zul je merken dat ze ineens tot 100 gram gewicht kwijt zijn door de te vroege dekking, waar het normaal enkele tientallen (tot 40 gram) is. Dit kan ook voor de man fataal worden of op zijn minst leiden tot ernstige groeicomplicaties.

Bad genes/weak lines

Soms heb je combinaties van ouders die niet goed op elkaar reageren en voor problemen zorgen. Dit kunnen allerlei problemen zijn van onderontwikkelde en/of misvormde jongen tot ernstige gezondheidsproblemen. Een zwakke lijn met dieren die vaker kleine problemen hebben, hebben eveneens meer risico op dit soort problemen. Goed navraag doen bij de fokkers van de ouderdieren en zelf controle uitvoeren van de gezondheid van eigen dieren maakt hierin al een groot verschil.

Problems during childbirth

Foto door Hedgery of the High Moors

Early childbirth

Een vroegtijdige bevalling kan soms voorkomen. Vaak wordt het veroorzaakt door stress of ziekte, maar het kan ook komen door een genetisch defect in de kleur (lethale factor). De eerste factoren kunnen makkelijk voorkomen worden door goede hygiëne aan te houden en de drachtige egel tijdens de dracht niet te veel te hanteren en het gebouwde nest niet te verstoren, ook niet zolang er nog geen kleintjes zijn.
Een lethale factor is minder makkelijk te voorkomen, omdat genetica nog niet zo goed bekend is en er nog niet is onderzocht of er defecten zijn. Een lethale factor komt voor bij genen die met één allel gezond zijn, maar bij twee alellen jongen geeft die vroeg ter wereld komen met een miskraam of na bevalling niet groeien en binnen twee weken overlijden. Soms komt het ook voor dat een lethale factor zorgt voor misvormde jongen, jongen die doof/blind blijven of sterk in groei achterblijven en op latere leeftijd veel gezondheidsproblemen krijgen.

No afterbirth

Na de geboorte van een jong of meerdere jongen, blijft de vruchtzak eerst nog achter in de baarmoeder. Binnen enkele minuten tot uren, komen deze zakken en bloedvaten los van de baarmoederwand en worden deze uitgeperst. Dit noemen we de nageboorte. Soms gebeurd het echter, dat deze delen niet goed los komen van de baarmoederwand. Dit is erg gevaarlijk, omdat er dan gen nageboorte volgt en de baarmoeder geïrriteerd raakt of zelfs ontstoken. Dit heet baarmoederontsteking of “BMO” in het kort.

Een baarmoederontsteking kan levensgevaarlijk zijn voor een egel als er niet tijdig wordt ingegrepen. Hoewel het niet aan te bevelen is om de moeder na haar bevalling te storen, kun je har wel uit haar nest lokken en haar dan even kort controleren. De vulva moet na de bevalling schoon zijn, dus vrij van pus, bloed en vruchtwater. Mocht je toch iets ontdekken, ga dan direct naar een dierenarts en laat de ontsteking behandelen met een antibiotica kuur. Het kan zijn dat ze hierna de jongen niet meer voedt, maar als fokker is het de vuistregel de moeder altijd boven de jongen te stellen. Dit houdt dan wel in, dat je de jongen zelf zult moeten voeden. Soms gaat het echter ook gewoon goed en kan de moeder gewoon door blijven zogen.

Malformed hoglets

Soms worden er misvormde jongen geboren. Een poot die mist of korter is, een verkromming in de rug of nog erger.. Dit is vaak het resultaat van inteelt en zwakke lijnen. Vaak halen deze jongen het niet of krijgen ze op latere leeftijd veel pijn en ongemak door hun handicap. Het beste is om deze jongen gelijk te euthanaseren en de ouders niet meer in te zetten om mee te fokken, om herhaling te voorkomen.

Dead hoglets

Nesten waarbij jongen dood geboren worden, hebben vaak niet hele specifieke oorzaken. Soms komt het door slechte lijnen, soms omdat de moeder niet genoeg voedingsstoffen krijgt tijdens de dracht, omdat er lethale erfelijke factoren mee spelen. Meestal valt er niet veel aan te doen en iedere fokker maakt het geregeld mee. Witbuikegels zijn nu eenmaal niet stabiel qua gezondheid en de moeder bepaald meestal of jongen gezond en sterk genoeg zijn om te blijven leven.
Je kunt er dus niet zoveel mee, maar het is belangrijk om hierop voorbereid te zijn. Je kunt namelijk hun half opgegeten lijfjes tegenkomen. Als je deze tegenkomt, dan is het belangrijk dat je ze tijdig weg haalt, voordat het gaat schimmelen. Dit opeten door de moeder kan geen kwaad, is heel natuurlijk en zelfs heel goed voor haar. Zo krijgt ze wat extra energie binnen om de rest van de jongen op te voeden.

Hoglet stays hooked/bumped

Een jong dat blijft haken of in de stuitligging ligt tijdens de geboorte kan voor flinke problemen zorgen. Ze blokkeren het geboortekanaal en als er niet tijdig wordt ingegrepen, kunnen zij overlijden. Ook jongen die na hun ter wereld horen te komen, zullen achterblijven en ook overlijden. Logischerwijs, heeft de moeder extreem veel pijn en zal hierdoor veel bloed verliezen. Doordat het geboortekanaal open blijft staan, blijft ze constant persen om het jong er uit te krijgen en kan ze overlijden door de uitputting en de pijn. Als ze het toch overleefd, is ze alsnog extra vatbaar voor ontstekingen met een levensgevaarlijke baarmoederontsteking tot gevolg. Wanneer je merkt dat een jong vastzit in het geboortekanaal of een jong in stuitligging blijft haken of veel moeite kost om uit te persen, schakel dan zo snel moeilijk een dierenarts in.
Ook in dit geval, als de moeder overlijdt en ze heeft al jongen gebaard, zullen die met de hand gevoed moeten worden.

Hips are grown together

Als een egel vrouwtje meer dan één jaar oud is, beginnen de heupen naar elkaar toe te groeien en uiteindelijk aan elkaar te groeien. Als ze vervolgens drachtig wordt, zal er tijdens de dracht nog niet zo veel aan de hand zijn, maar zodra de bevalling in gang wordt gezet is de situatie levensbedreigend. Doordat de heupen aan elkaar zijn gegroeid of te dicht naar elkaar toe, afhankelijk van de leeftijd, kunnen de jongen niet door het geboortekanaal en zullen overlijden. De bevallende moeder, zal constant persen en proberen de jongen alsnog door het geboortekanaal te persen en raakt dusdanig uitgeput dat ze zal overlijden. De enige manier om dit veilig en wel te aten verlopen, is door een vroegtijdige keizersnede, nog vóór de echte bevalling in gang wordt gezet. Echter, omdat Witbuikegels erg gevoelig zijn en erg klein, is ook dit heel riskant.

Er is maar één manier om een situatie als dit te voorkomen: koppel een dame altijd voordat ze één jaar oud wordt. Liever nog tussen de leeftijd van 6 en 11 maanden.

Problems after childbirth

Foto door Hedgery of the High Moors

Mom passed away

Soms gebeurd het dat een moeder overlijdt, om wat voor reden dan ook. De jongen blijven dan alleen achter, jij met veel verdriet om de moeder en vaak is er geen andere moeder aanwezig die de zorg voor de jongen op zich kan nemen. Je zult de jongen dan zelf moeten grootbrengen om te voorkomen dat ze overlijden.  Makkelijk is het niet, maar we hebben dankzij Hedgery Priklee en ervaring van andere fokkers een goede uitleg om je op weg te helpen.

To the guide

Underdeveloped hoglets

Het gebeurd vaker, een jong dat achter blijft in groei en daardoor misschien zelfs andere gezondheidsproblemen ontwikkelt. Witbuikegels zijn alles behalve stabiel, mede dankzij de inteelt die er vroeger gebruikt is om een grote populatie te maken in gevangenschap. Inteelt vermijden helpt, maar niet altijd. Wat je kunt doen met deze jongen om ze een goed leven te laten leiden is per geval verschillend. Het ene jong heeft genoeg aan een aanpast dieet of verblijf, terwijl de ander op extreem vroege leeftijd overlijd of wordt ingeslapen omdat het niet haalbaar is om ze te laten leven op een manier zonder teveel leed.

Vulva keeps bleeding after childbirth

Wanneer de vulva blijft bloeden na een bevalling, kan het zijn dat er bloedvaten gescheurd zijn in de baarmoeder. Dit is heel gevaarlijk voor de moeder. Het kan gaan ontsteken (Baarmoederinfectie ofwel BMO) en de combinatie met vaak heftig bloedverlies kan de moeder het leven kosten, waardoor de jongen alleen overblijven. Even nel checken na de bevalling kan dus écht geen kwaad, zolang het discreet gebeurd. Ga niet slepen met huisjes en ga geen jongen oppakken, gewoon even vlug kijken of alles goed gaat is genoeg. Als er ingegrepen moet worden, dan zie je dit snel genoeg.

Mocht het voorkomen, pak dan moeder en jongen op en ga zo snel mogelijk naar een ervaren dierenarts! Zelf aanklooien werkt vaak averechts en is levensgevaarlijk voor de moeder. Het kan zijn dat moeder door de stress de jongen doodbijt, maar als fokker geldt hierin maar één ding: moeder voor de jongen! Wees goed voorbereid op dit soort momenten, want je gaat ze als fokker zéker meemaken.

Hoglets are injured/killed

Het gebeurd vaker dan niet: jongen worden doodgebeten of half opgegeten terwijl ze nog leven. Het aanzicht is afschuwelijk, maar vaak is er een logische verklaring voor. Moeders die te gestrest zijn, bijten hun jongen dood alvorens ze op te ruimen. Moeders die hun jongen levens opeten, hebben vaak een tekort of de jongen zijn ziek of zwak. Maar er zijn genoeg mogelijkheden om stress uit te sluiten en daarmee die reden te vermijden. Zorg voor genoeg nestmateriaal voorafgaand aan de bevalling (een paar dagen), zodat ze een nest kan bouwen. Zorg dat je na de bevalling héél snel even spiekt of alles goed gaat en moeder en kinderen verder niet teveel stoort. Als moeder aangeeft niet gezind te zijn van je bezoekjes: laat ze dan vooral lekker met rust! De ene egel zal hier makkelijker in zijn dan de ander.  Jongen die nog leven terwijl ze half zijn opgegeten kun je weinig aan doen: hooguit naar een dierenarts als je denkt dat ze niet voor die tijd zullen overlijden aan de pijn en de bloedingen, om ze eerder uit hun lijden te verlossen.